Чахкенаькъан ТӀехала Ювсап

Чахкенаькъан ТӀе́хала Ю́всап
эрс: Чахкиев Юсуп Тегалович
Ваь таьрахь	1 саькура 1915(1915-02-01)
Ваь моттиг	Мочкъий-Юрт
Венна таьрахь	9 тушола 2008(2008-03-09) (93 шу)
БӀорахол	СССР →  Россе Федераци
Леладу гӀулакх	йоазонхо, прозаик, хоамбоаржабархо
СовгӀаташ	, Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета Президиума почетни грамота

Чахке́наькъан ТӀе́хала Ю́всап (эрс: Чахкиев Юсуп Тегалович) — гӀалгӀай йоазонхо, хоамбоаржабархо, таржамхо.

Биографи

Чахке́наькъан Ювсап ваьв 1915-ча шера саькура бетта 1-ча дийнахьа Мочкъий-Юрта. 19 шу даьлча, цо йистеяьккхай юххьанцара юртара ишкол, цул тӀехьагӀа деша эттав Буро тӀарча ГӀалгӀай хьехархой техникуме, цигара из деша вахав Воронежа химико-технологе института рабфаке. Дийша ваьнначул тӀехьагӀа юха ший мехка цӀа а вена, Мочкъий-Юрта болх бе волавеннав.

ШоллагӀа дунен тӀом болабаларца из деша эттав Шолжа-ГӀала тӀарча тӀема-гӀашлой училище. Дийца бахьан доацаш, «до особого распоряжения» аьнна из дийша валалехьа дӀаваьккхав дешара.

Ювсап веннав 2008-ча шера тушола бетта 9-ча дийнахь 93 шу даьнна волаш.

Болх

Ювсап язде волавеннав хьехархой техникуме деша вагӀача хана Беканаькъан Тембота хьалхадаккхарца. Эггара хьалха цо язъяь байташ ӀотӀаяьхай «Сердало» газета тӀа. МагӀалбик немций фашистех кӀалхаръяьккхачул тӀехьагӀа, Ювсап вийхав референт волаш Нохч-ГӀалгӀай Лакхехьарча Совета Президиуме. Цига цо болх баьб гӀалгӀай къам Сибаре диггалца. ХӀаьта Сибаре волча хана спецпереселени бокъо йохаярах из Арктике Ӏовигийтав, цига цо ха яьккхай 1953-ча шерга кхаччалца. Мукъаваьнначул тӀехьагӀа из болх беш хиннав ГРЭС Караганде.

1955-ча шера денз Ювсапа болх баьб «Сердало» газете, таржамхои товшхала отдела кулгалхои волаш. 1970—1990 шерашка Нохч-ГӀалгӀай зарбан паччахьалкхени тӀемеи къайленаш лораяра йолча Урхале цо болх баьб редактор волаш.

Кхоллам

Чахканаькъан Ювсап СССР йоазонхой юкъарлони Эрсечен йоазонхой юкъарлони доакъашхо хиннав. Яздеш хьавенав 1935-ча шера денз. Цо яздаь да «Ши дувцар», «Са уйлаш», «Голос из ада», «Годы и люди» яха кинишкаш. Цун йоазув ӀотӀадийнад «Сердало», «ГӀалгӀайче» яхача газеташ тӀа, «Литературни ГӀалгӀайче», «Лоаман Ӏуйре», «СелаӀад» яхача журналаш тӀа. Цо даьча таржамашта юкъе да Мисарера «Приключение Синухета» яха диъ эзар шу хьалха вай зама йолаялалехьа кхерий тӀа яздаь хинна дувцар. ТӀех цо баьча балха юкъе я цо ший доттагӀчох, йоазонхочох Байсаранаькъан Идрисах язъяь йола «Буро тӀара — Алагире» яха оагӀув. Нохчий мехка тӀом эттачул тӀехьагӀа из мехка цӀавенав, цо къахьийгад «Литературни ГӀалгӀайче» яхача журнала редакце, иштта редактор волаш «ГӀалгӀайче» яхача телерадиокомпане.

СовгӀаташ

• Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета Президиума сийлен грамота;
• «КарагӀдийннарех» яха ГӀалгӀай Мехка орден.

Белгалдаккхар

Литература

• Патиев Я. С. Писатели Ингушетии. — Ростов-на-Дону : «Южный Издательский дом», 2015. — 185 с.

ТӀатовжамаш

• Харисева Лилия. Йоазонхо, хоамбоаржабархо, таржамхо : [рус.] = Писатель, журналист, переводчик // «Ингушетия» : газет. — 2016. — 3 сентября.