ӀаькъатӀе
| Нах баьха моттиг | |
| ӀаькъатӀе | |
|---|---|
| Акати | |
| 43°07′11″ с. ш. 45°06′00″ в. д.GЯO | |
| Паччахьалкхе |
 Россе Федераци |
| Федерацен субъект | ГӀалгӀайче |
| Муниципальни шахьар | Шолжа |
| Сахьата оаса | UTC+3:00 |
| Бахархой | |
| Бахархой | 0 саг |
| Паччахьалкхен мотт | гӀалгӀай, эрсий |
|
|
|
Ӏа́ькъатӀе (эрс: Акати) — ГӀалгӀай Мехка Шолжа шахьара доазона тӀа хьалха нах баьха моттиг.
ЦӀи
ГӀалгӀай меттала юрт ӀаькъатӀе яхаш я[1], из хьахиннилга лоархӀ Ӏаькъа (эрс: плита) яхача дешахи тӀе яхача дештӀехьенах-топоформантахи. Эрсий цӀераш гӀалгӀайча тӀара йоагӀаш я, «Акати» а[1], «Аккад» а[2], «Акие-ти» а.
Географи
ӀаькъатӀе ила́й Футтах кхеташ долча Соленая[таржам де деза] яхача хин аьрда берда тӀа, Амитински[таржам де деза] довкъа йисте. Из нийслуш хиннад гӀинбухен-малхбузехьа улача ЭгӀарча Берашкени гӀинбухен-малхбоалехьа улача Аьрштени юкъе Футтах дехьаваьлча. Уж шиъ йоацаш гаргагӀа я́дача юртех я ГӀандал-Босе а, из къулбехьен-малбоалехьа ул, иштта малхбузехьа я́да МагӀареи Юкъереи Берашкеи, тӀаккха къулбехьен-малхбузехьа ул кхы а СомайоагӀаче.
ХӀанз а йолаш йолча юртех гаргагӀа яраш я гӀинбухен-малхбоалехьара Аьрштеи, зӀилбухен-малхбузехьара Галашкеи, зӀилбухен-малхбоалехьара ДаьттагӀе.
Тархьар
Юрт йилла́ белггала ха ховш яц. Юкъерча бӀаьшерений заман чухьа ӀаькъатӀе юкъейодаш хиннай оарстхой шахьара́. ГӀазкхаша ӀаькъатӀе «Хутор Акати» аьнна хьоахаеш хиннай[3]. 1926 шера хинначох, ӀаькъатӀе ГӀалгӀай автономе областа Галашкен шахьара́ юкъе йодаш хиннай[4]. Юрта баьха́раш гӀалгӀай хиннаб (СССР 1926 шера нах дӀаязбеш оттадаьчох)[2].
1988 шера ӀаькъатӀа вахаш 20 саг хиннав. ТӀехьа тӀадоагӀача итт шера гаьна доацаш йоахкача Аьрштеи Алхастеи Ӏохайша хиннаб ӀаькъатӀа ба́хараш, газ а свет а дикагӀа массанахьа чуяхьаш ха хиннай из ГӀалгӀай Мехка. Цу хана денз яьсса латт юрт.
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 38.
- ↑ 1 2 Карта 1926 года.
- ↑ https://arshty-r26.gosweb.gosuslugi.ru/
- ↑ Всемирный исторический проект. Республика Ингушетия Архиве диллад 2012 шера наджгоанцхой 7 дийнахьа.
Литература
- Этнокавказ. Этнографическая карта территории современной Ингушетии 1926 года. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2013. Архиваци яьй 26.09.2013.
- Ономастикон Ингушетии / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Рецензенты: доктор пед. наук, проф. Т. В. Жеребило, канд. филол. наук, с.н.с отдела ингушского языка ИНИИГН Ф. М. Костоева, Редакторы: Х.А. Накостхоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров. — Справочно-энциклопедическое издание. — М.: ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
| |
