ЖӀайрахой-Юрт

ЖӀайрахой-Юрт
	Юрт
ЖӀайрахой-Юрт
	эрс: Новый Джейрах, хӀир. Ирыхъæу
	; Юртара цхьа урам
	43°04′02″ с. ш. 44°44′20″ в. д.GЯO
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Федерацен субъект	ХӀирийче
Муниципальни шахьар	ГӀалме
Юрта хьисапе моттиг	ЖӀайрахой-Юрта
Дá	Сиукаева Ирина Левановна
Йиллай	1911 шу
Лакхал	635 м
Ӏалама лоаттам	гӀаьххьа
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↘3657 саг (2020)
Къамаш	хӀирий, гуржий, эрсий
Ди лелабераш	православхой
Паччахьалкхен мотт	хӀирий, эрсий
Дагарга идентификатораш
Телефоний код	+7 86738
Пошта индекс	363100
Код ОКАТО	90240819001
Код ОКТМО	90640419101
	ЖӀайрахой-Юрт Москва ЖӀайрахой-Юрт 0 ЖӀайрахой-Юрт

ЖӀайрахой-Юрт (эрс: Джейрхой-юрт, Ир, хӀир. Ирыхъæу) — ГӀалме шахьаре улла юрт.

«Юрта хьисапе моттиг ЖӀайрахой-Юрт» яхача муниципальни кхоллама административни юкъ я.

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала юрт ЖӀайрахой-Юрт^[2]^[3] яхаш я. Эрсий меттала Новый Джейрах яхаш хиннай^[2]^[3], цхьабакъда хӀанз Ир яхаш я^[3].

Географи

Юрт улл ГӀалме аьрда берда тӀа, шахьара юкъ йолча Шолхех гӀинбухехьеи, Бурох 4 км гӀинбухен-малхбоалехьеи. Шолхецеи ГӀалгӀай-Юртацеи йисте хиларах цхьа юрт йолаш санна хьахоттаенна улл из.

Тархьар

Юрт йилла́раш ДӀаьхача Къухера жӀайрахой ба — 1922-ча шера цигара а баьнна хӀанз ЖӀайрахой-Юрт уллача хайшаб чуранаькъани, лаьнанаькъани^{[Д. 1]}.

1944-ча шера Нижнее Камбилеевское аьнна цӀи а тилла́ ГӀалгӀай-Юрта (эрс: Камбилеевское) сельсоветага йилла́й ЖӀайрахой-Юрт. 1999-ча шера ардара бетта 26-ча дийнахь ХӀирийчен Халкъа Гуллама № 84/6 йолча чӀоагӀамца Камбилеевское яхаш хинна юрт юха а йийкъай ше хиннача ГӀалгӀай-Юрта́и эрсий меттала Камбилеевское цӀи йолаш, ЖӀайрахой-Юрта́и Ир цӀи йолаш^[4].

Юрта боккха бохам хиннаб ХӀираша маьршача гӀалгӀашта даьча хатаре. Цу хана укх моттигашкара нах лечкъабеш, боабеш, сийзабоахаш хӀамаш леладаьд Ӏочуиха́ча гӀаьрахоша. Цу хана дукха гӀалгӀай дезалаш шоай фусамах а бе́ха дукхагӀча даькъе дӀабахаб Эрсечено оттадаьча доазонга диллача، ГӀалгӀай Мехках лоархӀача лаьтташка шоай гаргара нах болча. ТӀеманцара хьал тийначул тӀехьагӀа а тӀехьа гӀалгӀай шоай фусамашка юха чубайтабац — дуккхача цӀеношка хӀирий хайшаб, Ӏаьдало цар галацарах де доацаш латташ да цу тайпара хьал^[4].

2025-ча шера цхьан гӀалгӀачун васкетагӀа 32 шера́ духхьашха гӀалгӀа́ дӀавеллав къаьнарча гӀалгӀай кашамашка^[5].

Бахархой

Бахача наьха дукхал
2002^[6]	2010^[7]	2011^[8]	2012^[9]	2013^[10]	2014^[11]	2015^[12]
3512	↘3428	↘3418	↘3397	↘3335	↘3331	↗3395
2016^[13]	2017^[14]	2018^[15]	2019^[16]	2020^[1]
↗3481	↗3564	↗3655	↗3672	↘3657

1000

2000

3000

4000

2010

2015

2020

Къамашцара лоаттам

2010-ча шера ерригроссе хьисап деш нах дӀаязбарах:^[17]

№	Къам	Дукхал, саг	Да́къа
1	хӀирий	3 047	88,9 %
2	гуржий	232	6,8 %
3	эрсий	76	2,2 %
4	кхыбараш	73	2,1 %

Инфраструктура

Юртара администраци — Фидела Кастро урам, 4.
Юкъера юкъара дешар тела ишкол
Берий беш
Спорт майда

Экономика

Дахча тоаду цех,
Паччахьалкхен тика
Йоккха вай заман оттамах яь дулха комбинат

Белгалдаккхар

Доашхамаш

↑ Абдул-Керим Цуров. «Наша жизнь» // Сердало, 11.03.1925^[4].

Бовхамаш

↑ ¹ ² Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2020 шера наджгоанцхой бетта 1 денга (эрс.). Хоам хьаийца таьрахь: 17.10.2020. Архиваци яьй 17.10.2020.
↑ ¹ ² Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.
↑ ¹ ² ³ Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.
↑ ¹ ² ³ Асланов, 2020.
↑ Ингуши(гӀалгӀай) похоронили своего брата исполнив его завешание в первый раз за 30лет в Джейрхой юрт
↑ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более (эрс.). Архиваци яьй 3.02.2012.
↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов
↑ Оценка численности населения муниципальных образований Республики Северная Осетия-Алания на 1 января 2011-2015 годов (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 4.05.2015. Архиваци яьй 4.05.2015.
↑ Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла. Таблица 35. Массехана бахача наьх дукхала оценка 2012 шера наджгоанцхой бетта 1 денга (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 31.05.2014. Архиваци яьй 31.05.2014.
↑ Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2012 шера наджгоанцхой 1 денга. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 16.11.2013. Архиваци яьй 16.11.2013.
↑ Таблица 33. Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2014 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 2.08.2014. Архиваци яьй 2.08.2014.
↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2015 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 6.08.2015. Архиваци яьй 6.08.2015.
↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2016 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа
↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. Муниципальни образованешка гӀола 2017 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (эрс.) (31.07.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2017. Архиваци яьй 31.07.2017.
↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2018 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 25.07.2018. Архиваци яьй 26.07.2018.
↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (эрс.). Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2019. Архиваци яьй 2.05.2021.
↑ Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года (неопр.). Архиваци яьй 19.08.2013.

Литература

А. Асланов. Игра в историю осетинского профессора или Подлинная летопись Пригородного района и Владикавказа : [рус.] : сборник статей. — М., 2020. — 108 с.
Ономастикон Ингушетии / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Рецензенты: доктор пед. наук, проф. Т. В. Жеребило, канд. филол. наук, с.н.с отдела ингушского языка ИНИИГН Ф. М. Костоева, Редакторы: Х.А. Накостхоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров. — Справочно-энциклопедическое издание. — М.: ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
С. Арчаков. Мишта язъю вай юртий цӀераш? (гӀал.) // Сердало : газет. — 2017. — 9 саькура (№ 17 (11753)). — С. 3.

[5] Абдул-Керим Цуров. «Наша жизнь» // Сердало, 11.03.1925^[4].

[2020AA-1] ¹ ² Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2020 шера наджгоанцхой бетта 1 денга (эрс.). Хоам хьаийца таьрахь: 17.10.2020. Архиваци яьй 17.10.2020.

[_60a65b2f0fb22744-2] ¹ ² Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.

[_6eeb301328040016-3] ¹ ² ³ Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.

[_b2680efee20b59d5-4] ¹ ² ³ Асланов, 2020.

[6] Ингуши(гӀалгӀай) похоронили своего брата исполнив его завешание в первый раз за 30лет в Джейрхой юрт

[2002B-7] Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более (эрс.). Архиваци яьй 3.02.2012.

[2010L-8] Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов

[2015DD-9] Оценка численности населения муниципальных образований Республики Северная Осетия-Алания на 1 января 2011-2015 годов (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 4.05.2015. Архиваци яьй 4.05.2015.

[2012A-10] Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла. Таблица 35. Массехана бахача наьх дукхала оценка 2012 шера наджгоанцхой бетта 1 денга (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 31.05.2014. Архиваци яьй 31.05.2014.

[2013W-11] Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2012 шера наджгоанцхой 1 денга. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 16.11.2013. Архиваци яьй 16.11.2013.

[2014CQ-12] Таблица 33. Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2014 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 2.08.2014. Архиваци яьй 2.08.2014.

[2015DS-13] Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2015 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 6.08.2015. Архиваци яьй 6.08.2015.

[2016AA-14] Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2016 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа

[2017AA-15] Россе Федерацен бахархой дукхал. Муниципальни образованешка гӀола 2017 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (эрс.) (31.07.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2017. Архиваци яьй 31.07.2017.

[2018AA-16] Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2018 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 25.07.2018. Архиваци яьй 26.07.2018.

[2019AA-17] Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (эрс.). Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2019. Архиваци яьй 2.05.2021.

[18] Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года (неопр.). Архиваци яьй 19.08.2013.

[1]

[2]

[3]

[Д. 1]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]