52 (шовзткъа итт шоллагӀа) шу вай замал хьалха пролептически юле ханоргах — ерача дийнахьа долалуш дола високосни доаца шу да. вай замал хьалха 52-гӀа шу да ер; 1-ча эзаршера вай замал хьалха I-ча бӀаьшера 5-ча иттшера 9-гӀа шу да; 50-гӀча шерий вай замал хьалха 8-гӀа шу да, 181-ча олимпиадай диълагӀа шу да / 182-ча олимпиадай хьалхара шу да (кӀимарса бетта денз), −51 шу да айламаӀилман шерий нумерацех. Цул хьалха доагӀаш хиннад 53 шу вай замал хьалха, хӀаьта цунна тӀехьа хиннад 51 шу вай замал хьалха. Ер шу чакхдаьннад 2077 шу хьалха.
| Пролептический юлианский ханорг • 52 шу вай замал хьалха
|
Наджгоанцхой бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
| 5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
| 12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
| 19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
| 26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
|
|
Саькура бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
| 2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
| 9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
| 16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
| 23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
|
|
Тушола бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
| 2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
| 9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
| 16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
| 23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
| 30
|
31
|
|
|
|
|
|
|
Бекарга бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
| 6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
| 13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
| 20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
| 27
|
28
|
29
|
30
|
|
|
|
|
Маьтсела бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
| 4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
| 11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
| 18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
| 25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
|
Аьтинга бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
| 1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
| 8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
| 15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
| 22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
| 29
|
30
|
|
|
|
|
|
|
КӀимарса бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
| 6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
| 13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
| 20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
| 27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
|
|
|
Маьцхали бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
| 3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
| 10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
| 17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
| 24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
| 31
|
|
|
|
|
|
|
|
Тов бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
| 7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
| 14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
| 21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
| 28
|
29
|
30
|
|
|
|
|
|
Ардара бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
| 5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
| 12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
| 19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
| 26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
|
|
Лайчилла бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
| 2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
| 9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
| 16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
| 23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
| 30
|
|
|
|
|
|
|
|
ОагӀой бутт
| Ор |
Шн |
Кх |
Ер |
ПӀ |
Шт |
КӀ
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
| 7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
| 14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
| 21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
| 28
|
29
|
30
|
31
|
|
|
|
|
Хинна хӀамаш
- Консулы: Гней Помпей Магн и Квинт Цецилий Метелл Пий Сципион Назика (два плебея); преторы: Гай Клавдий Марцелл, Гай Консидий Лонг[1], Гай (Марк) Консидий Нониан, Марк Ноний Суфенат и Публий Силий[2][3]; плебейский эдил: Марк Ауфидий Луркон[4][5][6][7]; народные трибуны: Марк Целий Руф, Квинт Манилий Куман, Тит Мунаций Планк Бурса, Квинт Помпей Руф и Гай Саллюстий Крисп; квесторы: Квинт Гортензий Гортал, Квинт Кассий Лонгин (в Испании), Луций Аттей Капитон, Луций Цецилий Метелл (на Сицилии[8]) и Марк Эппий; проквестор: Гай Целий (в Македонии); монетный триумвир: Луций Виниций.
- Убийство Публия Клодия Пульхра Милоном во время выборов преторов, привёдшее к восстанию плебса в Риме. Помпей стал «консулом без коллеги» (интеррекс-организатор голосования — Сервий Сульпиций Руф). Помпей провёл новый закон о полномочиях должностных лиц. Второй консул избран лишь осенью.
- Ссылка Милона Папиана в Массилию.
- Во время Галльской войны арвернский вождь Верцингеториг (Vercingetorix) возглавил восстание объединённых галльских племён против Цезаря. Переломный момент галльской войны. Начало Великого галльского восстания во главе с Верцингеторигом, в котором участвовали арверны, битуриги, сеноны, паризии, пиктоны, кадурки, туроны, аулерки, лемовики, анды.
- Цезарь вернулся из Италии, проскользнул мимо сил Верцингеторига и добрался до Агединка (совр. Санс, Франция) штаб-квартиры легионов. Цезарь опустошил область арвернов, прошёл через страну эдуев в область лингонов. Взятие столицы сенонов Веллаунодуны, столицы карнутов Кенаба (совр. Орлеан, Франция) и столицы битуригов Аварика (около совр. Буржа, Франция), жестокая резня и разграбление города, в котором погибли до 40 000 местных жителей.
- Эдуи покинули Цезаря, но после поражения арвернского восстания под руководством Верцингеторига вновь перешли на сторону Рима.
- Весна — Тит Лабиен двинулся на сенонов. Поражение Цезаря при осаде Герговии, столицы арвернов.
- Осада Аварика.
- Осада Алезии (совр. Алези-Сент-Ренн, Франция), закончившаяся пленением Веркассивелауна и Верцингеторига.
Хань и Хунну:
- Хуханье перекочёвывает на юг и подчиняется Китаю.
- Вмешательство ханьских дипломатов в династические распри Усуней.
Байнаб
Белгалдаккхар
- ↑ Broughton R. The Magistrates of The Roman Republic. — New York, 1952. — Vol. II. — P. 250;
- ↑ Brennan T. The Praetorship in The Roman Republic. — New York & Oxford: Oxford University Press, 2000. — Vol. II: 122 to 49 BC. — P. 755. — Ref. 484;
- ↑ L’Année épigraphique (AE). — 1983. — № 174, L’Année épigraphique (AE). — 1999. — № 413;
- ↑ Квинт Гораций Флакк. Сатиры (в 2-х книгах), I, 5 (34—36);
- ↑ Гай Светоний Транквилл. Жизнь двенадцати цезарей. Калигула, 23 (2);
- ↑ Klebs E. Aufidius 24 // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). — 1896. — Bd. II, 2. — Sp. 2293;
- ↑ Broughton R. The Magistrates of The Roman Republic. — N. Y., 1952. — Vol. II (99 BC—31 BC) — P. 235;
- ↑ Corpus Inscriptionum Latinarum 1, 843, Corpus Inscriptionum Latinarum 10, 7258.
Хьажа иштта