Кек

Кек
	Юрт
Кек
	Кекки
	42°47′32″ с. ш. 44°58′35″ в. д.GЯO
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Федерацен субъект	ГӀалгӀайче
Муниципальни шахьар	ЖӀайраха шахьар
Юрта хьисапе моттиг	Хьули
Лакхал	1580 м
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↘0 саг (2010)
Къамаш	гӀалгӀай
Ди лелабераш	бусалба
Паччахьалкхен мотт	гӀалгӀай, эрсий
Дагарга идентификатораш
Пошта индекс	386433
Код ОКАТО	26205805023
Код ОКТМО	26620450291
	Кек Москва Кек 0 Кек

Кек^[⇨] (эрс: Кекки^[⇨], Коки^[⇨]) — гӀалгӀай шира пхьа (кхаьлл) я. ГӀалгӀай Мехка ЖӀайраха шахьаре улл. Административни лоархӀаш хилча Кек ше «юрт» статус йолаш, «юрта хьисапе моттиг Хьули» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш я^[⇨]. Кека доазув шийна тӀа юкъерча бӀаьшерий мура гӀалгӀай архитектуран гӀишлонаш а йолаш, тархьара-товшхала лоадам а болаш, паччахьалкхено лорадеш а да. Кокурхой тайпан пхьеде я Кек. Массахана бахаш нах болаш яц.

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала укх кхаьллах «Кек» оал^[2]^[3]. Эрсий меттала яздаь тайп-тайпара нийслу: «Кекки»^[4], «Коки»^[3].

Статус

Россе Федерацен а ГӀалгӀай Республика а моттигерча шедоалдарах лаьца долча законашка диллача, Кек статусах «село» я, «сельское поселение Гули» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «юрт» яхар (кӀезигагӀа — «эйла»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, Кек ше «юрт» статус йолаш, «юрта хьисапе моттиг Хьули» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш йолга лоархӀ^[4]^{[К. 1]}.

Къаьстта лорадеш долча лаьттий хьакъехьа долча законашка диллача Кий ула моттиг «Ингушский» яхача заказниках, «Аьрзи» яхача паччахьалкхен Ӏалама заповедниках а, ЖӀайраха-Эса паччахьалкхен тархьара-архитектурани Ӏаламеи музей-заповедниках а лоархӀаш я.

Географи

ГӀалгӀай мехка зӀилбухерча оагӀорахьа лоам улл Кек. Гуржехьенцарча гӀайнах гаьна доацаш ГӀулойхин аьрда берда тӀа улл из^[5].

Сахьата оаса

Кек, еррига ГӀалгӀай Республика мо, МСК (москверча хан) сахьатий зоне уллаш я. Лелаш йолча ханнеи UTC ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я^[6].

Тархьар

Кек йиллар Ферха-Шоули яха лоам цӀихеза хинна саг ва яхаш дувц. Говзеи денал долаши хиннав, яхаш, вукц из. Шийна тIехьа тоаба йолаш, гIаьр кхухьаш хиннав, йохах, из. Цхьаболча боккхача наха дувцачох, из ше орстхо хиннав. ГIалгIaштa лоалаха даха къамаш дуташ хиннадац цо. Из бахьан гIалгIай цу къамашца довнаш леладе дезаш хиннаб. Цкъа аьннад цунга боккхача наха: «Хьо бахьан дукха довнаш хул тха. Е мехках вала веза хьо, е, хьо раьза вале, оаха пхешца доазув долча ваха моттиг лургья хьона». Цу хана гIалгIaши пхеши даим дIa-юха довнаш деш хиннад^[2].

Боккхача наха аьннар а даь, пхешца доазув долча ваха Iохайнав Ферха-Шоули. Из моттиг кхераме яле а, хозеи беркатеи хиннай. Дуккха хьасташ хиннад цу метте, хьаьна лаьтта хиннад, йоккха хьу хиннай. Эса йисте лакхача гувна тIa хьун юкъе гIала а етта, цу гIала гонахьа гIап а яь, ваха Iохайнав Ферха-Шоули. Цунца цун гаргара нах а Iохайшаб. Кек аьнна цIи тиллай цу керда йиллачо юртах^[2].

Цхьан бийсан пхеша дов даьд Кека. Ферха-Шоули говза, денал долаш хиларах, пхий эша а баь, цар баьчча есаралла воалаваьв. Човнаш яь хиннав пхий баьчча. Цунна дарба а даь, цIавахийтав из Ферха-Шоуле. Цу хана денз, пхешца барт болаш, баьхаб Ферха-Шоули а цун тIехье а. Ферха-Шоуле тIехьенах хьахиннад Кокурхой тайпа. ТIехьагIа Кека юхе Iойиллай Нийлх яха юрт. ТкъоалагIа бIаьшу долалуча хана кхо бIаь гаргга саг ваьхав Кеке. Ши вIов яьгIай цу юрта^[2].

Бахархой

Н/Д^[7]

Инфраструктура

ХӀанзарча заман инфраструктурах лоархӀача хӀамаех хӀама яц Кеке^[8].

Белгалдаккхар

Доашхамаш

↑ Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «пхьа» е «кхала» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.

Бовхамаш

↑ Всероссийские переписи населения 2002 и 2010 годов
↑ ¹ ² ³ ⁴ Коазой, 2003, оа. 13.
↑ ¹ ² Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.
↑ ¹ ² Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ. «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа» (неопр.) (закон. акт). Docs.cntd.ru. Электронный фонд нормативно-технической и нормативно-правовой информации Консорциума «Кодекс» (2009). Хоам хьаийца таьрахь: 7.08.2026. Архиваци яьй 2.05.2025.
↑ Проект «Открытый Кавказ». Карта Горной Ингушетии (эрс.). openkavkaz.com (2014). Хоам хьаийца таьрахь: 30.07.2026.
↑ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (эрс.) (3.06.2011).
↑ Кек > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
↑ Карта села Ангенты сельского поселения Гули Ингушетии с улицами и номерами домов — MapData.ru (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 19.02.2022. Архиваци яьй 19.02.2022.

Литература

Агиров Т. А. Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям (эрс.). — М.: Перо, 2021. — 416 с. — ISBN 978-5-00189-087-4.
Ономастикон Ингушетии : справ.-энцикл. изд. / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Реценз.: д.п.н., проф. Т. В. Жеребило, к. филол. н., Ф. М. Костоева, Ред.: Х. А. Накостоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров; Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева. — М. : ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
Древности горной Ингушетии (эрс.) / Сост. Д. Ю. Чахкиев, отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев. — научное издание. — Нальчик: ГП КБР «Республиканский полиграфкомбинат имени Революции 1905 г., 2009. — Т. II. — 122 с. — 1000 экз.
* Коазой Нурдин. Кек (гӀал.) // СелаӀад. — 2003. — № 10.

ТӀатовжамаш

[5] Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «пхьа» е «кхала» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.

[2010BK-1] Всероссийские переписи населения 2002 и 2010 годов

[_d0f184012f3d0b08-2] ¹ ² ³ ⁴ Коазой, 2003, оа. 13.

[_6eeb301328040016-3] ¹ ² Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.

[Закон_РИ_№_5-РЗ-4] ¹ ² Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ. «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа» (неопр.) (закон. акт). Docs.cntd.ru. Электронный фонд нормативно-технической и нормативно-правовой информации Консорциума «Кодекс» (2009). Хоам хьаийца таьрахь: 7.08.2026. Архиваци яьй 2.05.2025.

[map-6] Проект «Открытый Кавказ». Карта Горной Ингушетии (эрс.). openkavkaz.com (2014). Хоам хьаийца таьрахь: 30.07.2026.

[7] Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (эрс.) (3.06.2011).

[8] Кек > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник

[9] Карта села Ангенты сельского поселения Гули Ингушетии с улицами и номерами домов — MapData.ru (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 19.02.2022. Архиваци яьй 19.02.2022.

[1]

[2]

[3]

[4]

[К. 1]

[5]

[6]

[7]

[8]