ГӀовзтӀе

ГӀовзтӀе
	Юрт / тархьара пхьа
ГӀовзтӀе
	42°49′33″ с. ш. 44°42′35″ в. д.GЯO
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Федерацен субъект	ГӀалгӀайче
Муниципальни шахьар	ЖӀайраха шахьар
Юрта хьисапе моттиг	Бейни
Лакхал	1350 м
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↘0 саг (2010)
Къамаш	гӀалгӀай
Ди лелабераш	бусалба
Паччахьалкхен мотт	гӀалгӀай, эрсий
Дагарга идентификатораш
Пошта индекс	386433
Код ОКТМО	26620440116
	ГӀовзтӀе Москва ГӀовзтӀе 0 ГӀовзтӀе

ГӀовзтӀе^[⇨] (эрс: Говзт, Гоуст^[⇨]) — гӀалгӀай шира пхьа (кхаьлл) я. ГӀалгӀай Мехка ЖӀайраха шахьаре улл. Административни лоархӀаш хилча ГӀовзтӀе ше «юрт» статус йолаш, «юрта хьисапе моттиг Бейни» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш я^[⇨]. ГӀовзтӀен доазув шийна тӀа юкъерча бӀаьшерий мура гӀалгӀай архитектуран гӀишлонаш а йолаш, тархьара-товшхала лоадам а болаш, паччахьалкхено лорадеш да. Ӏахилганаькъан а Цисканаькъан а ваьрий пхьа я ГӀовзтӀе.

Географи

ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа ЖӀайраха шахьаре лоам улл ГӀовзтӀе, Эса чукхийттаченгара малхбузехьа, Кистий чӀоже^[2], Маьтлоамага хьалбодача машеннаькъа аьттехьа^[3]. Юрта хьисапеча моттига юкъ Бейни 1,5 км лакхахьа гӀинбухенгахьа улл. Шахьара юкъ ЖӀайрах — 2 километр хиллал гаьна улл малхбузен-зӀилбухехьа, новкъа гӀолла доацаш, нийсса Ӏодусташ хилча. Иштта ГӀовзтӀенна гарга яда кхаьллаш я: Эбане, КашетӀе, Дудар-гӀала, Утан гӀала^[2].

Форда тӀехенал лакхал — 1350 метр^[2].

Сахьата оаса

ГӀовзтӀе, еррига ГӀалгӀай Республика мо, МСК (москверча хан) сахьатий зоне уллаш я. Лелаш йолча ханнеи UTC ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я^[4].

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала укх кхаьллах «ГӀовзтӀе» оал^[5], иштта яздеш нийслу: «ГовзтӀе»^[3], «ГӀо́зтӀе» (ГӀуозтӀе). Из цӀи «гӀоза [гӀуоза]» яхача дешах хьахинна хила мег^[6]. Эрсий меттала — «Говзт»^[7], «Гоуст»^[5]^[3].

Статус

Россе Федерацен а ГӀалгӀай Республика а моттигерча шедоалдарах лаьца долча законашка диллача, ГӀовзтӀе статусах «село» я, «сельское поселение Бейни» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «юрт» яхар (кӀезигагӀа — «эйла»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, ГӀовзтӀе ше «юрт» статус йолаш, «юрта хьисапе моттиг Бейни» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш йолга лоархӀ^[7]^{[К. 1]}.

Къаьстта лорадеш долча лаьттий хьакъехьа долча законашка диллача ГӀовзтӀе ула моттиг «Ингушский» яхача заказниках, «Аьрзи» яхача паччахьалкхен Ӏалама заповедниках а, ЖӀайраха-Эса паччахьалкхен тархьара-архитектурани Ӏаламеи музей-заповедниках а лоархӀаш я.

Бахархой

Охлой дукхал
1926^[8]	2010^[9]
6	↘0

1

2

3

4

5

6

7

1926

2010

Инфраструктура

ХӀанзарча заман инфраструктурах лоархӀача хӀамаех хӀама яц ГӀовзтӀа^[10].

Белгалдаккхар

Доашхамаш

↑ Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «пхьа» е «кхала» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.

Бовхамаш

↑ Всероссийские переписи населения 2002 и 2010 годов
↑ ¹ ² ³ Проект «Открытый Кавказ». Карта Горной Ингушетии (эрс.). openkavkaz.com (2014). Хоам хьаийца таьрахь: 30.07.2026.
↑ ¹ ² ³ Агиров, 2025, оа. 61.
↑ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (эрс.) (3.06.2011).
↑ ¹ ² Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 41.
↑ Леймиев, 1993, оа. 13.
↑ ¹ ² Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ. «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа» (неопр.) (закон. акт). Docs.cntd.ru. Электронный фонд нормативно-технической и нормативно-правовой информации Консорциума «Кодекс» (2009). Хоам хьаийца таьрахь: 29.06.2026. Архиваци яьй 2.05.2025.
↑ http://vivaldi.dspl.ru/bx0001137/details (неопр.).
↑ http://std.gmcrosstata.ru/webapi/opendatabase?id=VPN2002_2010L (неопр.).
↑ Карта села Бирги сельского поселения Гули Ингушетии с улицами и номерами домов — MapData.ru (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 22.02.2022. Архиваци яьй 22.02.2022.

Литература

Агиров Т. А. Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям (Highland Ingushetia. A Guide to Jeyrakh and Mountain Foothills). — 3-е изд., испр. и доп. — М. : Издательство «Перо», 2025. — 448 с. : илл. + 1 отд. л. цв. карт. — 1500 экз. — ISBN 978-5-00270-205-3.
II часть : Горная Ингушетия (юго-западная часть), Горная Чечня (центральная и юго-восточная части) : топоним. слов. // Топонимия Чечено-Ингушетии : в IV частях (1976—1985 гг.) / Сост. А. С. Сулейманов, ред. А. Х. Шайхиев. — Гр. : ЧИ кн-во, 1978. — 289 с. — 5000 экз.
Дахкильгов Ш. Э-Х. Происхождение ингушских фамилий : полев. исслед / Ред. А. А. Зязиков. — Грозный : «Книга», 1991. — 108 с.
Ономастикон Ингушетии : справ.-энцикл. изд. / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Реценз.: д.п.н., проф. Т. В. Жеребило, к. филол. н., Ф. М. Костоева, Ред.: Х. А. Накостоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров; Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева. — М. : ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
Чахкиев Д. Ю. Древности горной Ингушетии (эрс.) / Отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев. — Назрань, Минеральный Воды: «Кавказская здравница», 2003. — Т. I. — 156 с. — 2000 экз.
Чахкиев Д. Ю. Древности горной Ингушетии / Отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев. — Нальчик : ГП КБР «Республиканский полиграфкомбинат имени Революции 1905 года», 2009. — Т. II. — 122 с. — 1000 экз.
Кодзоев Н. Д. ГӀалгӀай мохк (ГӀалгӀай тархьарах берашта дола дувцараш) : [ингуш.]. — 2010.
Леймиев Лаьча. Бейнии КашетӀеи (гӀал.) // СелаӀад : журнал. — 1993. — 31 тушола.

[8] Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «пхьа» е «кхала» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.

[2010BK-1] Всероссийские переписи населения 2002 и 2010 годов

[map-2] ¹ ² ³ Проект «Открытый Кавказ». Карта Горной Ингушетии (эрс.). openkavkaz.com (2014). Хоам хьаийца таьрахь: 30.07.2026.

[_e6804b2a64531b93-3] ¹ ² ³ Агиров, 2025, оа. 61.

[4] Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (эрс.) (3.06.2011).

[_6eeb2d132803fb27-5] ¹ ² Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 41.

[_a0ada38896bc0a73-6] Леймиев, 1993, оа. 13.

[Закон_РИ_№_5-РЗ-7] ¹ ² Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ. «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа» (неопр.) (закон. акт). Docs.cntd.ru. Электронный фонд нормативно-технической и нормативно-правовой информации Консорциума «Кодекс» (2009). Хоам хьаийца таьрахь: 29.06.2026. Архиваци яьй 2.05.2025.

[9] ttp://vivaldi.dspl.ru/bx0001137/details (неопр.).

[10] ttp://std.gmcrosstata.ru/webapi/opendatabase?id=VPN2002_2010L (неопр.).

[11] Карта села Бирги сельского поселения Гули Ингушетии с улицами и номерами домов — MapData.ru (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 22.02.2022. Архиваци яьй 22.02.2022.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[К. 1]

[8]

[9]

[10]