ГӀорбани
| Юрт | |
| ГӀорбани | |
|---|---|
| 42°53′14″ с. ш. 44°37′55″ в. д.GЯO | |
| Паччахьалкхе |
 Россе Федераци |
| Федерацен субъект | ГӀалгӀайче |
| Муниципальни шахьар | ЖӀайраха шахьар |
| Юрта хьисапе моттиг | ЖӀайрах |
| Сахьата оаса | UTC+3:00 |
| Бахархой | |
| Бахархой | 0[1] саг (2010) |
| Къамаш | гӀалгӀай |
| Ди лелабераш | бусалба |
| Паччахьалкхен мотт | гӀалгӀай, эрсий |
| Дагарга идентификатораш | |
| Пошта индекс | 386430 |
| Код ОКАТО | 26205820003 |
| Код ОКТМО | 26620420111 |
| Номер в ГКГН | 0424477 |
|
|
|
ГӀорбани (эрс: Горбани) — гӀалгӀай юкъерча бӀаьшерий заман кхаьлл. ГӀалгӀай Мехка ЖӀайраха шахьаре улл.
Административни лоархӀаш хилча ГӀорбани ше «юрт» статус йолаш, «юрта хьисапе моттиг ЖӀайрах» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш я.
ЦӀи
ГӀалгӀай меттала укх кхаьллах «ГӀорбани» оал. Эрсий меттала — «Горбани»[2].
Статус
Россе Федерацен а ГӀалгӀай Республика а моттигерча шедоалдарах лаьца долча законашка диллача, ГӀорбани статусах «село» я, «сельское поселение Джейрах» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш а я. Из «село» яха маӀан долаш гӀалгӀай меттала гӀалгӀашта юкъе эггара чӀоагӀагӀа даьржа лела дош да — «юрт» яхар (кӀезигагӀа — «эйла»). Цудухьа административни хьакъехьа гӀалгӀай меттала а оалаш хилча, ГӀорбани ше «юрт» статус йолаш, «юрта хьисапе моттиг ЖӀайрах» яхача муниципальни кхоллама́ юкъейодаш йолга лоархӀ[2].
Из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «пхьа» е «кхала» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.
Географи
ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа ЖӀайраха шахьаре лоам улл ГӀорбани, ГӀалме шахьара доазон йисте, Маьтлоама кӀал, Тийрка аьтта берда тӀа. ЖӀайрахагара малхбузехьа 2 километр гаьна улл из, новкъа гӀолла доацаш, нийсса Ӏодусташ хилча[3]
ГӀорбанена гарга яда кхаьллаш я Балтеи, Тамариании, Чимии, ЖӀайрахи.
Сахьата оаса
ГӀорбани, еррига ГӀалгӀай Республика мо, МСК (москверча хан) сахьатий зоне уллаш я. Лелаш йолча ханнеи UTC ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я[4].
Бахархой
| 2010[1] |
|---|
| 0 |
Инфраструктура
ГӀорбане доазона тӀа хӀанз болх беш йоаца цӀихеза Кавдоломит яха предприяти я, иштта, аьта жагӀеи асфальтобетона ийна хӀамеи хьаеш «Диабаз» яхаш организаци а я. Цул совгӀа 2022-ча шера индустриальни парк йилла лаьрхӀалга проект а чӀоагӀъяь хиннай цу хана[5]. 2024-ча шера ГӀорбанена тӀагӀолла ГӀалгӀай Мехка кӀома хаттар этта хиннад ХӀирийчен Ӏаьдало цун доазув Маьтлоама кхыча доазонашца ший проекта юкъедахьар бахьан долаш, цул тӀехьагӀа дижад из[6]. 2026-ча шера 10,3 гектар доазув долаш хургйола индустриальни парк йоттар дӀадоладаьд ГӀорбане[7].
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 Всероссийские переписи населения 2002 и 2010 годов
- ↑ 1 2 Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа». Электронный фонд правовых и нормативно-технических документов. Хоам хьаийца таьрахь: 22.07.2026.
- ↑ Цороев И. Житель Ингушетии поднял вопрос установки поста МВД при въезде в Джейрахский район со стороны селения Горбани. Ингушетия (газета) (30.06.2021). Хоам хьаийца таьрахь: 22.07.2026.
- ↑ Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5 (3.06.2011). Хоам хьаийца таьрахь: 22.07.2026.
- ↑ Индустриальный парк за 750 млн рублей откроется в горах Ингушетии в 2027 году. ТАСС (22.04.2022). Хоам хьаийца таьрахь: 22.07.2026.
- ↑ Газдиев А. Столовая гора (Мят-Лоам): культурное наследие и духовность ингушского народа // Сердало : газета. — 2024. — 14 сентября.
- ↑ Султыгов Я. В горной части Ингушетии началось строительство индустриального парка // Сердало : газета. — 2026. — 27 апреля.
Литература
- Агиров Т. А. Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям. — М.: Перо, 2021. — 416 с. — ISBN 978-5-00189-087-4.
- Ономастикон Ингушетии : справ.-энцикл. изд. / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Реценз.: д.п.н., проф. Т. В. Жеребило, к. филол. н., Ф. М. Костоева, Ред.: Х. А. Накостоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров; Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева. — М. : Центробланк, 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
